De Onafhankelijke Filipijnse kerk (Iglesia Filipina Independiente; IFI), waar de Oud-katholieke kerk een concordaat van verbondenheid mee heeft, organiseert al meer dan 10 jaar onderwijs in de armste wijken van Manila. Missie St. Paulus-commissielid Francine Maessen interviewde projectleider Wilfredo Ruazol en enkele docenten.
Hoe is dit project ontstaan?
‘In 2014 zijn we begonnen, met de hulp van het oudkatholieke bisdom in Duitsland. De IFI wilde meer doen met hun sociale missie. De gemeenschappen waar we mee samenwerkten waren eigenlijk geen lid van de IFI. Het waren geen kerkgangers, maar gewoon kwetsbare mensen met hun eigen leven buiten ons om. In deze gemeenschappen is veel armoede en honger, en dat raakt ook de kinderen. Daar wilden we ons voor inzetten.
We begonnen in drie arme wijken in Manilla. We begonnen met kleine groepjes leerlingen. Inmiddels zijn we verder uitgebreid, en worden we ondersteund door Missie St. Paulus van de Oud-katholieke kerk in Nederland.
Oorspronkelijk wilden we ons richten op kinderen die geraakt werden door kinderarbeid, die moesten werken omdat ze hun families moesten helpen. Vanuit de gemeenschappen zelf is later meer een echt curriculum ontstaan. We bieden nu de basis van lezen, schrijven en rekenen aan. Daarnaast zijn mensenrechten ook een belangrijk deel van de lessen. Het project combineert dus kinderbescherming en community empowerment.’
Een paar maanden geleden was hier een grote brand. Kan je daar meer over vertellen?
‘We zien vaker branden in deze wijken. Er is een vermoeden dat ze aangestoken worden door mensen van buiten deze gemeenschappen. De overheid en bedrijven hebben laten weten dat ze interesse hebben in deze grond om er commercieel mee aan de slag te gaan. In maart 2025 hadden we een grote brand, die heeft veel gebouwen verwoest. Ook het gebouw waar de school van Eskulayan in zat. Daarom geven we onze lessen nu in een buurthuis. In september was er weer een grote brand, in de wijk hiernaast.
Er is veel angst voor de branden. Je ziet ook dat het speelt bij de leerlingen. Toen de bisschoppen vanochtend aan de leerlingen vroegen wat ze later willen worden, zei een groot deel dat ze bij de brandweer willen werken. Daaraan merk je dat ze er mee bezig zijn. Ze willen hun gemeenschap beschermen.’
Die lessen over mensenrechten die jullie bieden, hoe zien die eruit?
‘In de basis leren we ze hoe ze zichzelf kunnen beschermen. Dat je het recht hebt bij je familie te zijn, om onderwijs te krijgen, om een fatsoenlijk dak boven je hoofd te hebben. Bij de allerkleinsten focussen we ons alleen op lezen, schrijven en rekenen. Vanaf zeven jaar gaan we ook met rechten aan de slag.
We praten veel met ze. Over hoe een leven in waardigheid eruit ziet, voor hen en hun families. Hoe je je gemeenschap en jezelf kan beschermen. Hoe je voor je gemeenschap op kan komen en het kan mobiliseren. Hoe je het gesprek met elkaar aangaat over wat je nodig hebt.’
Tot welke leeftijd zijn de leerlingen bij Eskulayan?
‘Dat verschilt. Hoe ouder de leerlingen worden, hoe moeilijker het is ze betrokken te houden. Ze kunnen meer gaan verdienen, dus het wordt duurder voor families om ze niet te laten werken. Ook schoolbenodigdheden worden duurder.
Toch merken we dat veel families blij zijn dat Eskulayan er is. We zijn een vangnet voor wanneer er geen toegang is tot formeel onderwijs.’
Hoe is het contact met partijen zoals lokale overheden?
‘Op papier hebben we een overeenkomst dat we allemaal kinderbescherming belangrijk vinden. De praktijk is ingewikkelder. Eén van onze partnerorganisaties die opkomt voor de lokale gemeenschap, is door het leger gemarkeerd als opstandige organisatie, als anti-overheid. Dit is de organisatie waar sommige van onze docenten vandaan komen. Eerder hebben zij ook leiders van die organisatie beschuldigd van communisme. Eén van de mensen van de IFI is ook aangeklaagd omdat ze haar steun voor de gemeenschap had uitgesproken.
Elke organisatie die kritiek uit op de overheid wordt hier gedemoniseerd of in verband met communisme gebracht.’
Hoe ziet de toekomst voor de leerlingen van Eskulayan eruit?
‘We zijn heel hoopvol! Onze grootste zorg is dat we heel afhankelijk zijn van fondsen van buiten onze eigen kerk om het project draaiend te houden. Zonder die fondsen kunnen we niet doorgaan.
Voor mij persoonlijk: kijk, ik ben een gewijde priester. Maar ik zeg wel eens, ik ben niet een enorm spiritueel persoon. Ik kan er heus wel tevredenheid in vinden. Maar als ik hier loop en ik zie de kinderen lachen, en ik ga met ze in gesprek: dat is prachtig. Ik vind meer geluk bij mijn werk hier dan bij het altaar. Hier kan ik dienen.’
| Terwijl de bisschoppen de lunch uitdeelden aan de leerlingen, kon Francine kort in gesprek met twee docenten, Beblyn Patricio en Maria Fe Hullipaz. Allebei wonen zij zelf in deze gemeenschap. Hierdoor kennen zij de situatie van hun leerlingen goed, weten ze wie hun ouders zijn, en wat er bij hen speelt. Bij een rondleiding door de wijk is te merken dat iedereen de docenten kent. Beblyn geeft aan dat voor haar het belangrijkste is dat de leerlingen bij Eskulayan leren over hun rechten. Hierdoor leren de kinderen voor zichzelf én hun gemeenschap opkomen. Ze weet wat het belang ervan is: bij de rondleiding wijst ze haar huis aan. De brand die er onlangs in de wijk is geweest, heeft ook haar geraakt. Maria vindt het belangrijkste dat de leerlingen ook veel doen met muziek en dans. Hier leren ze namelijk heel veel van: niet alleen motoriek en taalontwikkeling, maar ook het uiten van emoties. De leerlingen op Eskulayan zijn vaak getraumatiseerd en juist het omgaan met emoties vindt Maria daarom een belangrijke les om te leren. |
Als sinds de start in 2014 steunt de Oud-katholieke kerk het scholenproject Eskulayan in de Filippijnen, opgezet door de Onafhankelijke Filippijnse Kerk. Afgelopen december heeft een delegatie van de Oud-katholieke kerk, waaronder aartsbisschop Bernd Wallet, bisschop van Oostenrijk Maria Kubin en bisschop van Zwitserland Frank Bangerter, een bezoek kunnen brengen aan dit project. De bisschoppen gingen in gesprek met de leerlingen en hielpen bij de lunch.
Wilt u vaste donateur van Missie Sint Paulus worden? Dat kan:
